Ana Sayfa / Uzmanlık Alanları / Doğuştan Kalp Hastalıkları
Uzmanlık Alanları
Doğuştan kalp hastalıkları, kalbin ve büyük damarların anne karnındaki gelişimi sırasında oluşan yapısal farklılıklardır. Bu sayfada sık görülen tipler, belirtiler, tanı, cerrahi ve kateterle tedavi seçenekleri ile yaşam boyu izlem anlatılmaktadır.
Doğuştan (konjenital) kalp hastalıkları; kalbin, kalp kapaklarının veya kalpten çıkan büyük damarların anne karnındaki gelişimi sırasında ortaya çıkan yapısal farklılıklardır. Doğumsal anomaliler arasında en sık görülen gruptur. Bazıları hiçbir tedavi gerektirmeyecek kadar hafifken, bazıları bebeklik döneminde müdahale gerektirebilir. Sık görülen tiplerden bazıları şunlardır:
Tanı ve tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde bu çocukların büyük bölümü bugün yetişkinlik çağına ulaşmaktadır.
Belirtiler, hastalığın türüne ve ciddiyetine göre büyük farklılık gösterir. Bazı küçük defektler hiçbir belirti vermez ve rutin muayenede duyulan bir üfürüm (kalpte olağan dışı ses) ile fark edilir. Bebeklerde ve çocuklarda şu belirtiler dikkat çekebilir:
ASD veya koarktasyon gibi bazı hastalıklar yetişkinlik dönemine kadar fark edilmeyebilir. Yetişkinlerde efor sırasında nefes darlığı, çabuk yorulma, çarpıntı, genç yaşta yüksek tansiyon ya da kol ile bacak arasında tansiyon farkı ilk bulgular olabilir.
Acil uyarı: Bebekte ani gelişen belirgin morarma, beslenememe, ciddi solunum sıkıntısı veya bilinç değişikliği acil değerlendirme gerektirir; bu durumda acil servise başvurulmalı veya 112 aranmalıdır.
Bazı doğuştan kalp hastalıkları, gebelik sırasında yapılan fetal ekokardiyografi (bebeğin anne karnındayken kalp ultrasonu) ile doğumdan önce saptanabilir. Doğumdan sonra ise fizik muayene, kalp seslerinin dinlenmesi ve kandaki oksijen düzeyinin ölçülmesi ilk değerlendirmenin temelini oluşturur.
Tanıda temel yöntem ekokardiyografidir (kalp ultrasonu). Ağrısız ve radyasyon içermeyen bu incelemeyle kalbin yapısı, odacıklar arasındaki açıklıklar, kapaklar ve kan akımı ayrıntılı olarak görüntülenir. Gereken durumlarda şu incelemeler de kullanılabilir:
Tanı ve tedavi kararları genellikle çocuk kardiyolojisi, kardiyoloji, kalp ve damar cerrahisi ve anesteziyoloji hekimlerinin ortak değerlendirmesiyle verilir.
Tedavi; hastalığın türüne ve ciddiyetine, hastanın yaşına ve genel durumuna göre kişiye özel olarak planlanır. Bazı küçük ASD, VSD ve PDA’lar kendiliğinden kapanabilir veya yalnızca izlem gerektirebilir.
Yetişkinlikte, daha önce ameliyat olmuş hastalarda kapak değişimi gibi ek girişimler gerekebilir.
Ameliyat veya kateter işlemi sonrasında hastanede kalış süresi ve iyileşme, yapılan girişimin türüne göre değişir. Kateterle yapılan işlemlerden sonra genellikle kısa sürede günlük yaşama dönülebilirken, açık kalp ameliyatlarında yoğun bakım ve servis takibinin ardından kademeli bir toparlanma dönemi beklenir.
Doğuştan kalp hastalığı onarılmış olsa bile yaşam boyu düzenli izlem önemlidir. Yıllar içinde ritim bozuklukları, kapak sorunları, kalan veya yeniden oluşan darlıklar ve yüksek tansiyon gibi durumlar ortaya çıkabilir; bunların erken fark edilmesi tedaviyi kolaylaştırır.
Çocukluktan yetişkinliğe geçerken izlemin, hastalığın karmaşıklığına göre erişkin doğuştan kalp hastalıkları konusunda deneyimli bir kardiyoloji ekibine planlı biçimde aktarılması önerilir. Yetişkin hastalarda gebelik planlaması, uygun fiziksel aktivite düzeyi, diş sağlığı ve enfektif endokardit (kalp içi enfeksiyonu) açısından alınacak önlemler hekimle birlikte değerlendirilmelidir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Sağlık durumunuzla ilgili kararlar için mutlaka hekiminize danışınız. Acil durumlarda 112’yi arayınız.
Ani başlayan şiddetli göğüs veya sırt ağrısı, nefes darlığı, konuşma bozukluğu, kolda ya da bacakta ani güç kaybı veya bacakta ani ağrı ve soğukluk gibi durumlarda vakit kaybetmeden 112‘yi arayınız.
Sıkça Sorulan Sorular
Bazı durumlarda evet. Özellikle küçük VSD’ler ve bazı küçük ASD’ler, bebeklik ve erken çocukluk döneminde kendiliğinden küçülebilir veya kapanabilir. Bu nedenle küçük ve belirti vermeyen defektlerde çoğu zaman düzenli ekokardiyografi ile izlem önerilir. Büyük defektlerde ya da kalpte büyüme veya akciğer basıncında artış gibi bulgular varsa kateterle veya ameliyatla kapatma gündeme gelir. Karar, hastanın durumuna göre hekim tarafından verilir.
Evet. Özellikle ASD, bazı kapak anomalileri ve aort koarktasyonu uzun yıllar belirti vermeden kalabilir; yetişkin yaşta çarpıntı, nefes darlığı, çabuk yorulma veya yüksek tansiyon nedeniyle yapılan incelemelerde ortaya çıkabilir. Yetişkinlikte tanı konan hastalarda da kalbin durumuna göre izlem, kateterle tedavi veya cerrahi seçenekler hekim değerlendirmesiyle planlanır.
Evet, çoğu hasta için düzenli kontrol önerilir. Onarım yapılmış olsa bile yıllar içinde ritim bozuklukları, kapak sorunları, kalan veya yeniden gelişen darlıklar ortaya çıkabilir. Bu sorunlar bazen belirti vermeden ilerlediğinden, şikâyet olmasa da hekimin önerdiği aralıklarla kontrol muayenesi ve ekokardiyografi yapılması önemlidir. Kontrollere uzun süre ara verilmişse, kardiyoloji değerlendirmesiyle izleme yeniden başlanması uygun olur.
Doğuştan kalp hastalığı olan kadınların çoğu, uygun değerlendirme ve yakın izlemle gebelik sürecini geçirebilir. Ancak gebelik kalbe ek yük getirdiğinden, risk hastalığın türüne ve kalbin mevcut durumuna göre önemli ölçüde değişir. Bu nedenle gebelik planlanmadan önce kardiyoloji ve kadın doğum hekimlerinin birlikte değerlendirme yapması, kullanılan ilaçların gözden geçirilmesi ve gebelik boyunca düzenli izlem önerilir.
Muayene ve Bilgi
Doç. Dr. Hasan Erdem, Medipol Mega Üniversite Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Bölümü’nde hastalarını kabul etmektedir. Muayene gün ve saatleri hakkında bilgi almak için hastanenin çağrı merkezine ulaşabilirsiniz.